ស្វែង​យល់ពីការ​វាយប្រហារ​​ផ្សេងៗ

Top Attack

ស្វែងយល់អំពីការវាយប្រហារ Social Engineering

១. លក្ខណៈទូទៅ

Social engineering គឺជាវិធីសាស្ត្រវាយប្រហារបោកបញ្ឆោតមនុស្ស ឬធ្វើឲ្យគេទុកចិត្តដើម្បីទាញយកនូវព័ត៌មានសំខាន់របស់ពួកគេ។ ប្រភេទនៃព័ត៌មានដែលឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះត្រូវការគឺអាស្រ័យទៅលើចំណុចដែលត្រូវវាយប្រហារ ជាឧទាហរណ៍ថានៅពេលអ្នកត្រូវបានកំណត់ជាមុខសញ្ញា ឧក្រិដ្ឋជនតែងតែព្យាយាមបញ្ឆោតអ្នកឲ្យផ្តល់ឲ្យពួកគេនូវពាក្យសម្ងាត់ ព័ត៌មានគណនីធនាគារ ឬព័ត៌មានចូលប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័ររបស់អ្នកដើម្បីដំឡើងកម្មវិធីមេរោគដែលអាចឲ្យគេធ្វើការអាចទាញយកនូវពាក្យសម្ងាត់ផ្សេងៗ ឬព័ត៌មានគណនីធនាគារតាមរយៈកុំព្យូទ័រ។

២. ដំណើរការ និងប្រភេទវាយប្រហារ social engineering

ឧក្រិដ្ឋជនច្រើនប្រើការវាយប្រហារ Social engineering ព្រោះវាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការទាញយកព័ត៌មានរបស់អ្នក ជាងការវាយប្រហារទៅលើចំណុចខ្សោយនៃកម្មវិធីរបស់អ្នក។ ជាឧទាហរណ៍ វាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការបញ្ឆោតអ្នកដទៃឲ្យផ្តល់ពាក្យសម្ងាត់ ជាងការព្យាយាមលួចយក ឬបំបែកពាក្យសម្ងាត់បាន (លុះត្រាតែពាក្យសម្ងាត់គឺខ្សោយក្នុងការទាយដឹង) ។

ប្រភេទនៃការវាយប្រហារបែប social engineering ដ៏ពេញនិយមរួមមាន:

Baiting: Baiting គឺកើតឡើងនៅពេលដែលអ្នកវាយប្រហារប្រើប្រាស់មេរោគចម្លងទៅក្នុងឧបករណ៍ USB ហើយទុកនៅកន្លែងដែលងាយត្រូវបានឃើញ​ ហើយអ្នកប្រើប្រាស់ក៏បានយកឧបករណ៍នោះទៅប្រើក្នុងកុំព្យូទ័រដោយមិនបានដឹងអំពីការឆ្លងមេរោគ។

ការក្លែងបន្លំ (Phishing): ការក្លែងបន្លំគឺជាពេលដែលអ្នកវាយប្រហារផ្ញើសារអ៊ីមែលក្លែងបន្លំ ដោយក្លែងធ្វើជាសារអ៊ីមែលត្រឹមត្រូវមួយ ដែលជារឿយៗសារអ៊ីម៉ែលនោះមើលទៅហាក់ដូចជាមកពីប្រភពដែលទុកចិត្តបាន ដែលជាការពិតសារនេះមានបំណងបញ្ឆោតអ្នកចែករំលែកព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន ព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ ឬការចុចលើតំណភ្ជាប់ដែលមានមេរោគ។

Spear phishing: ការវាយប្រហារនេះគឺស្រដៀងទៅនឹងការក្លែងបន្លំ (Phishing) ខាងលើដែរ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានគេសម្គាល់ថាជាការវាយប្រហារទៅកាន់បុគ្គល អង្គភាព ឬស្ថាប័នជាក់លាក់មួយ។

Pretexting: វីធីសាស្ត្រនេះគឺកើងឡើងនូវពេលដែលអ្នកវាយប្រហារកុហកទៅកាន់អ្នក ដើម្បីទទួលបាននូវទិន្នន័យរបស់អ្នក។ ឧទាហរណ៏ វិធីសាស្ត្រ pretexting អាចពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកវាយប្រហារដែលធ្វើពុតជាត្រូវការទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ឬហិរញ្ញវត្ថុរបស់អ្នកដើម្បីបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណរបស់អ្នកទទួល។

scareware: វិធីសាស្ត្រវាយប្រហារ scareware គឺពាក់ព័ន្ធនឹងការបោកបញ្ឆោតអ្នកឲ្យគិតថាកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកបានឆ្លងមេរោគ ឬបានទាញយកនូវទិន្នន័យមិនស្របច្បាប់ ពេលនោះអ្នកវាយប្រហារនឹងផ្តល់ឲ្យជនរងគ្រោះនូវដំណោះស្រាយមួយ ដែលនឹងដោះស្រាយបញ្ហាក្លែងក្លាយដែលកើតមាននៅលើកុំព្យូទ័រ តែជាការពិតវិញអ្នកត្រូវបានបោកបញ្ឆោតក្នុងការទាញយក និងដំឡើងមេរោគរបស់អ្នកវាយប្រហារនេះ។

៣. វិធីសាស្ត្រការពារពីការវាយប្រហារ social engineering

អ្នកឯកទេសខាងសន្តិសុខបានផ្តល់អនុសាសន៍ថា នាយកដ្ឋានព័ត៌មានវិទ្យាគួរអនុវត្តជាប្រចាំនូវការធ្វើតេស្ត ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកsocial engineering ដែលនឹងជួយដល់អភិបាលគ្រប់គ្រង (Administrators) យល់ដឹងថាតើប្រភេទអ្នកប្រើប្រាស់ណាខ្លះអាចរងគ្រោះខ្ពស់បំផុត ដោយប្រភេទនៃការវាយប្រហារជាក់លាក់ណាមួយណា ហើយក៏ជាយន្តការមួយសម្រាប់ដឹងពីភាពទន់ខ្សោយនៃអ្នកប្រើប្រាស់ដែលត្រូវការការបណ្តុះបណ្តាលបន្ថែមទៀត។

ការបណ្ដុះបណ្ដាលបញ្ជ្រាបការយល់ដឹងអំពីសន្តិសុខ អាចចាត់ទុកថាជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ល្អមួយសម្រាប់ទប់ស្កាត់ និងការពារពីការវាយប្រហារ social engineering ប្រសិនបើអ្នកប្រើប្រាស់ដឹងអំពីការវាយប្រហារ social engineering នោះពួកគេអាចនឹងមិនក្លាយជាជនរងគ្រោះឡើយ។

ការណែនាំល្អៗខ្លីៗដើម្បីជៀងវាងពីការវាយប្រហារ

– ចូរកុំផ្តល់ពាក្យសម្ងាត់តាមទូរស័ព្ទ គ្មានក្រុមហ៊ុនណាមួយនឹងសួរអ្នកអំពីរឿងនេះទេ ហើយប្រសិនបើពួកគេធ្វើដូច្នេះមែនអ្នកគួរពិចារណាក្នុងការឈប់ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយក្រុហ៊ុននោះ

– សួរខ្លួនឯងថា “ហេតុអ្វី” មនុស្សដែលអ្នកកំពុងនិយាយជាមួយ បានធ្វើការហៅទូរស័ព្ទមករកអ្នក។ ប្រសិនបើពួកគេអះអាងថាត្រូវធ្វើកិច្ចការមួយចំនួនដែលត្រូវឲ្យអ្នកប្រាប់ពីព័ត៌មានសំខាន់នោះ ចូរបដិសេធ និងឲ្យពួកគេសួរទៅកាន់ថ្នាក់លើរបស់អ្នកវិញដោយផ្ទាល់ ដោយពន្យល់ថាអ្នកបារម្ភពីសុវត្ថិភាពព័ត៌មាននោះ ហើយអ្នកដែលជំទាស់នឹងការព្រួយបារម្ភនេះមិនគួរទុកចិត្តទេ

– ធ្វើការទុកចិត្តប៉ុន្តែត្រូវធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ បដិសេធដោយសមរម្យក្នុងការមិនផ្តល់ព័ត៌មាន រហូតអ្នកមានការជឿជាក់ 100% អំពីអ្នកដែលអ្នកកំពុងនិយាយជាមួយ បើទោះជាធនាគារ ក្រុហ៊ុនធានារ៉ាប់រង ផ្នែកគ្រប់គ្រងព័ត៌មានវិទ្យា (IT) និងក្រុមហ៊ុនហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់សុទ្ធតែមានការយកចិត្តទុកដឹងខ្ពស់ទៅលើសន្តិសុខព័ត៌មាន ហើយបើនរណាម្នាក់ដែលពិតជាត្រូវការព័ត៌មានពីអ្នកពិតមែននោះ គេនឹងអាចផ្តល់ឲ្យអ្នកនូវវិធីមួយដើម្បីបញ្ជាក់ថាពួកគេមកពីណា ឬស្ថាប័ន និងក្រុហ៊ុនណាមួយច្បាស់លាស់៕

ស្វែងយល់អំពីការវាយប្រហារ DoS

១. លក្ខណៈទូទៅ

Denial of Service (DoS) គឺជាប្រភេទនៃការវាយប្រហារលើសេវាកម្ម (service) សម្រាប់ដំណើរការអ្វីមួយ ឧ. ប្រព័ន្ធបណ្តាញ ឬ Web service ដែលការវាយប្រហារនោះធ្វើការរំខានដល់សេវាកម្ម ដើម្បីឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតមិនអាចប្រើបាន ឬភ្ជាប់ដំណើរការបាន។

គោលដៅទូទៅបំផុតសម្រាប់ការវាយប្រហារ DoS គឺជាវេបសាយ តែការវាយប្រហារនេះក៏អាចកើតមាននៅលើប្រព័ន្ធបណ្តាញ កុំព្យូទ័រ ឬសូម្បីតែកម្មវិធី។

២. ដំណើរការ និងផលប៉ះពាល់

ការវាយប្រហារ DoS ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មិនអាចចូលប្រើសេវាកម្ម ដោយវាយប្រហារទៅលើធនធន (resource) របស់ម៉ាស៊ីន ឬប្រព័ន្ធបណ្តាញ ការវាយប្រហារនេះធ្វើឡើងដោយការបញ្ចូនចរាចរ ឬ ទិន្នន័យទៅកាន់សេវារហូតទាល់តែសេវានោះទាល់តែវាទ្រទ្រង់លែងបាន ហើយគ្មាននរណាម្នាក់អាចប្រើប្រាស់បានរហូតដល់មានការបញ្ឍប់នូវចរាចរណ៍ទិន្នន័យវាយប្រហារនោះ (malicious traffic)។

វិធីសាស្ត្រមួយដែលវាយប្រហារទៅលើធនធានរបស់ម៉ាស៊ីនគឺ ធ្វើសំណើ (request) ភ្ជាប់ទៅកាន់ម៉ាស៊ីនច្រើនលើសលប់ក្នុងរយៈពេលខ្លី ដែលនឹងធ្វើឱ្យ RAM, CPU និង storage របស់ម៉ាស៊ីនអស់ទំហំទំនេរ ដែលការវាយប្រហារនេះគឺអាចបណ្តាលឱ្យខូចនូវធនធានរបស់ម៉ាស៊ីនបាន។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរដើម្បីបង្ករការរំខានដល់ប្រព័ន្ធបណ្តាញ ការវាយប្រហារ DoS ធ្វើការផ្ញើសំណើរ (request) ដ៏ច្រើនលើសលប់ ភ្ជាប់ទៅ ប្រព័ន្ធបណ្តាញ ដែលក្នុងកំឡុងពេលនៃការវាយប្រហារនោះធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតមិនអាចតភ្ជាប់បាន មានពេលខ្លះការវាយប្រហារដោយប្រើ DoS ធ្វើការជ្រៀតចូលតាមចំនុចខ្សោយក្នុងកម្មវិធី ឬវេបសាយ ដើម្បីប្រើប្រាស់ធនធានរបស់ ម៉ាស៊ីន ឬបណ្តាញអោយកើនឡើងក៏ជាហេតុបង្ករឱ្យមានការការរំខានដល់សេវាកម្ម (denial of service)។

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្នឹងទេមេរោគមួយចំនួនអាចភ្ជាប់មកជាមួយមុខងារវាយប្រហារ DoS។ នៅពេលដែលវាឆ្លងចូលកុំព្យូទ័រ ឬឧបករណ៍ វាអាចប្រើធនធាននៃម៉ាស៊ីន ឬឧបករណ៍នោះដើម្បីវាយប្រហារ ហើយប្រសិនបើមានម៉ាស៊ីនជាច្រើនបានឆ្លងមេរោគ និងធ្វើវាយប្រហារទៅគោលមួយនោះ វានិងក្លាយទៅជាការវារប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំមួយដែលគេហៅថា Distributed-Denial-of-Service (DDoS)។

ទិន្នន័យដែលបានប្រើនៅក្នុងការវាយប្រហារ DoS ឬ DDoS អាចមានទំហំធំរហូតដល់ល្បឿន Gigabits ក្នុងមួយវិនាទី ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលបានឆ្លងមេរោគ ឬហៅថា Botnets ត្រូវបានប្រើញឹកញាប់ជាបណ្តាញដើម្បីធ្វើការវាយប្រហារ DDoS ព្រោះសេវាជាច្រើនមិនមានលទ្ធភាព និងធនធានក្នុងការទប់ទល់ពីការវាយប្រហាររហូតដល់រាប់ពាន់ ឬក៏រាប់រយពាន់ពីឧបករណ៍ដែលបានឆ្លងមេរោគនោះទេ។

៣. វិធីសាស្ដ្រការពារ

មិនមែនអ្នកណាក៏អាចធ្វើការវាយប្រហារបែប DoS នេះបានឡើយ ព្រោះការវាយប្រហារ DoS គឺទាមទារនូវសម្ថភាព និងកម្រិតនៃចំនេះដឹងបច្ចេកទេសជាក់លាក់មួយ ឬក៏អាចជួលនណារមា្នក់ដែលមានជំនាញនេះស្រាប់ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សព្វថ្ងៃនេះមានកម្មវិធីដែលបានដាក់លក់នៅតាមវេបសាយរបស់ឧក្រិដ្ឋជន (criminal forums) ដែលធ្វើឱ្យអ្នកដែលមិនមានជំនាញសោះអាចធ្វើវាយប្រហារ DoS លទ្ធភាពនេះបានធ្វើឱ្យឧក្រិដ្ឋជន និងអ្នកផ្សេងទៀតដែលមានបំណងធ្វើការវាយប្រហារទៅលើបណ្ដាញណាមួយកាន់តែងាយស្រួល។

ដោយសារតែមានការវាយប្រហារនេះកើតឡើង ក្រុហ៊ុនដែលផ្តល់សេវាកម្មតាមរយៈអ៊ីនធឺណិតភាគច្រើនបានដាក់បញ្ជូលនូវយុទ្ធសាស្រ្តផ្សេងៗ ដើម្បីការពារ និងទប់ទល់នូវនូវការវាយប្រហារនេះដូចខាងក្រោម៖

បច្ចេកទេសប្រឆាំង DoS រួមមាន:

• ការវិភាគចរាចរទិន្នន័យ និងការរាំងខ្ទប់ (Traffic analysis and filtering)

• Sinkholing
• ការបង្ការតាមរយៈអាសយដ្ឋាន IP

ទោះជាយ៉ាងណាវិធានការប្រឆាំងនេះសម្រាប់ក្រុហ៊ុនតូចៗដែលផ្តល់សេវាតាមរយៈអ៊ិនធឺណិតមិនមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ដោយសារតែវាមានតម្លៃថ្លៃពេក។

ប្រសិនបើមិនមានការការពារភាពគ្រប់គ្រាន់ មានវិធីសាស្ត្របណ្តោះអាសន្នមួយដែលអាចប្រើទប់ទល់នោះគឺ ការបិទ និងដំណើរការនូវសេវាកម្មនោះឡើងវិញ (restart) ប៉ុន្តែវានៅតែប្រឈមនិងការវាយប្រហារនេះដដែលរហូតទាល់តែការវាយប្រហារនោះបានបញ្ឍប់។

ស្វែងយល់អំពីការវាយប្រហារបែប Phishing​

បរិបទទូទៅ

កំណត់ត្រាដំបូងនៃពាក្យថា “Phishing” គឺត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងកម្មវិធីសម្រាប់ធ្វើការវាយប្រហារមួយឈ្មោះថា AOHell (ដោយយោងតាមអ្នកបង្កើតរបស់វា) ដែលរួមបញ្ចូលមុខងារសម្រាប់ការលួចពាក្យសម្ងាត់នៃ អ្នកប្រើប្រាស់សេវាកម្ម American Online។

Phishing គឺជាការប៉ុនប៉ងដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានដូចជាឈ្មោះអ្នកប្រើប្រាស់ ពាក្យសម្ងាត់ និងព័ត៌មានលម្អិតអំពីប័ណ្ណ ឥណទាន ដោយការបន្លំខ្លួនធ្វើជាដៃគូគួឲ្យទុកចិត្តនៅក្នុងបណ្តាញអេឡិចត្រូនិច

Phishing ត្រូវបានផ្ដោតគោលដៅទៅលើអតិថិជនរបស់ធនាគារនិងការសេវាទូទាត់ប្រាក់លើបណ្តាញអិនធឺែណត។

បច្ចេកទេស

– Phishing គឺជាការប៉ុនប៉ងដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានដូចជាឈ្មោះអ្នកប្រើប្រាស់ ពាក្យសម្ងាត់ និងព័ត៌មានលម្អិតអំពីប័ណ្ណ ឥណទាន ដោយការបន្លំខ្លួនធ្វើជាដៃគូគួឲ្យទុកចិត្តនៅក្នុងបណ្តាញអេឡិចត្រូនិច

– Spear Phishing គឺជាកាបប៉ុនប៉ងមានគោលដៅទៅកាន់បុគ្គលជាក់លាក់ ឬក្រុមហ៊ុនដែលត្រូវបានគេអោយឈ្មោះថា Spear Phshing ។ អ្នកវាយប្រហារអាចប្រមូលពត៌មានផ្ទាល់ខ្លួននៃ គោលដៅរបស់ពួកគេ ដើម្បីបង្កើនភាគរយនៃភាព ជោគជ័យរបស់ពួកគេ។

– Clone Phishing គឺជាបច្ចេកទេស ដែលអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីផ្ទេរ (ដោយប្រយោល) ពីម៉ាស៊ីនដែលរងគ្រោះ ហើយប្រើប្រាស់ទៅវាយប្រហារនៅលើម៉ាស៊ីនផ្សេងទៀត។

– Whaling ការវាយប្រហារនាពេលថ្មីៗ ជាច្រើនត្រូវបានគេកំណត់ទិសដៅយ៉ាងពិសេសចំពោះ នាយកប្រតិបត្តិជាន់ខ្ពស់ និងគោលដៅអ្នកមានតួនាទីខ្ពស់ៗនៅក្នុងអាជីវកម្ម ហើយពាក្យថា Whaling ត្រូវបានគេបង្កើត សម្រាប់ប្រភេទនៃការ វាយប្រហារទាំងនេះ។

យន្តការការពារ

– ទាក់ទងព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនតាមរយៈទូរស័ព្ទឬវិបសាយដែលមានសុវត្ថិភាព។
– ចូរកុំចុចលើតំណភ្ជាប់ ទាញយកឯកសារ ឬបើកឯកសារនៅក្នុងអីុមែ៉លពីអ្នកដែលមិនស្គាល់។
– មិនត្រូវផ្ញើសារអីុម៉ែលដែលមានព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន ឬហិរញ្ញវត្ថុ សូម្បីតែអ្នកជិតស្និទ្ធជាមួយអ្នកទទួល។
– ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះតំណរភ្ជាប់នៅក្នុងអីុមែ៉លដែលសួរពត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន។
– មិនត្រូវបញ្ចូលព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួននៅផ្ទាំងវិនដូរដែលផុសឡើងឡើយ (Pop-Up Window)។
– ការពារកុំព្យូទ័រអ្នកដោយ Firewall ,Spam Filters, កម្មវិធី Anti-Virus និង Anti-Spyware។
– ពិនិត្យមើលគណនីរបស់អ្នកនៅលើបណ្ដាញនិងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ធនាគារជាទៀងទាត់។

សូមយល់ដឹងបន្ថែមពីក្នុងវិដេអូខាងក្រោម៖

ស្វែងយល់ពីការវាយប្រហារ មួយចំនួនតាម ប្រព័ន្ធអុីនធឺណិត

ដំបូងឡើយអុីនធឺណិតត្រូវបានបង្កើតក្នុងគោលបំណងសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងចែករំលែក។ វាត្រូវបានបើកទូលាយទៅដល់មនុស្សជុំវិញពិភពលោក។ ក្រោយមកដោយមានការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេក្ខវិជ្ជា អុីនធឺណិតបានក្លាយជាប្រព័ន្ធដ៏ចម្បងមួយសម្រាប់ស្ទើរតែគ្រប់កិច្ចការទាំងអស់ មានដូចជាផ្នែកជំនួញ ពាណិជ្ជកម្ម ហិរញ្ញវត្ថុ ការអប់រំ និងផ្នែក សុខាភិបាលជាដើម។
ស្របពេលនឹងការរីកចម្រើននេះ អុីនធឺណិតក៏បានក្លាយជាគោលដៅមួយរបស់ក្រុមអ្នកវាយប្រហារ។ ដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ អុីនធឺណិតត្រូវបានបង្កើតដើម្បីចែករំលែក ដូច្នេះហើយការការពារឯកជនភាព និងព័ត៌មានសំខាន់បានក្លាយជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់មួយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់អុីនធឺណិតនៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ អត្ថបទនេះនឹងបង្ហាញលោកអ្នកអំពីមូលហេតុ និងការវាយប្រហារមួយចំនួនតាមរយៈអុីនធឺណិត ដែលអាចកើតមាន។

តើការវាយប្រហារតាមប្រព័ន្ធអុីនធឺណិតធ្វើឡើងដើម្បីអ្វី?

មានមូលហេតុចម្បងចំនួន ៣ ដែលតែងតែជម្រុញចិត្តក្រុមអ្នកវាយប្រហារឲ្យពួកគេប្រព្រឹត្តបទល្មើសអុីនធឺណិតទាំងនោះ។

1. ដើម្បីការសប្បាយ និងការចង់ដឹង ចង់សាកល្បងរបស់ពួកគេ។
2. ដើម្បីលួចយកអ្វីមួយពីអ្នក។
3. ដើម្បីប្រកាសនូវសារនយោបាយ ឬដើម្បីប្រព្រឹត្តអំពើភេរវកម្ម។

ប្រភេទនៃការវាយប្រហារ

ការវាយប្រហារអាចកើតឡើងច្រើនប្រភេទ និងមានសណ្ឋានខុសៗគ្នាទៅតាមគោលបំណង និងការចង់បាននៃក្រុមអ្នកវាយប្រហារ។ ការវាយប្រហារមួយចំនួនដែលឧស្សាហ៍កើតឡើង មានដូចជាៈ

1. Denial of Service (DoS)

Denial-of-service (Dos) គឺជាការវាយប្រហារមួយប្រភេទដែលធ្វើឡើងដើម្បីបញ្ជៀសមិនឲ្យអតិថិជន ឬអ្នកប្រើប្រាស់ពិតប្រាកដអាចចូលទៅមើលទិន្ន័យ ឬប្រើប្រាស់ System នោះបាន។ DoS នេះអាចបិទមិនឲ្យមានការទំនាក់ទំនង និងមិនអាចចូលទៅកាន់ធនធាន និងព័ត៌មាននានានៅក្នុង System ។ វាក៏អាចធ្វើឲ្យគេហទំព័រមិនអាចបង្ហាញ ឬដំណើរការបាន បើទោះជាប្រព័ន្ធគមនាគមន៍នៅដំណើរការជាធម្មតាក៏ដោយ។ DoS ធម្មតាអាចកើតឡើងដោយមាន System មួយជាអ្នកប្រព្រឹត្ត និង Server ដែលជាគោលដៅនៃការវាយប្រហារ។ ការ Reboot អាចនឹងធ្វើ System ដំណើរការវិញបន្ទាប់ពីរងការវាយប្រហារ ។

2. Distributed Denial of Service (DDoS)

Distributed Denial-of-Service (DDoS) គឺការវាយប្រហារដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងការវាយប្រហារ DoS ខាងលើ។ ប៉ុន្តែ DDoS មានភាពខ្លាំងក្លាជាងដោយសារអ្នកវាយប្រហារប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រច្រើនដើម្បីវាយប្រហារ។ អ្នកវាយប្រហារប្រើប្រាស់កម្មវិធីដើម្បីចែកចាយមេរោគទៅកាន់កុំព្យូទ័រអ្នកប្រើប្រាស់ដទៃ និងបញ្ជាមេរោគទាំងនោះឲ្យធ្វើការវាយប្រហារ។ គេកំណត់គោលដៅវាយប្រហារ រួចផ្តល់សញ្ញាបញ្ជាឲ្យកុំព្យូទ័រដែលមានមេរោគទាំងអស់ធ្វើការវាយប្រហារទៅកាន់ System គោលដៅក្នុងពេលតែមួយ។ កុំព្យូទ័រមានមេរោគ ដែលជនល្មើសបញ្ជាឲ្យវាយប្រហារនោះហៅថា Zombies ។ ជាទូទៅ បន្ទាប់ពីវាយប្រហាររួចមេរោគនៅលើកុំព្យូទ័រ Zombies ទាំងនោះច្រើនលុបខ្លួនវាចេញពី System ដើម្បីបំបាត់ភ័ស្តុតាង។ DDoS អាចជាការវាយប្រហារដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតដោយហេតុថាចំនួនកុំព្យូទ័រ Zombies អាចមានចំនួនច្រើន។

3. SQL Injection

SQL Injection ឬ SQL Insertion គឺជាការវាយប្រហារមួយប្រភេទដែលទាក់ទងទៅនឹង Database ។ វាអាចកើតឡើងបានដោយការកែច្នៃកូដ Database ត្រង់ចំនុចខ្សោយរបស់វា។ ការធ្វេសប្រហេស និងចំនុចខ្សោយដែលអាចធ្វើឲ្យការវាយប្រហារមួយនេះកើតឡើងមានដូចជាៈ

• ការមិនបាន Filter នូវ Escape Characters ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
• មិនបានកំណត់ប្រភេទ Input ឲ្យបានជាក់លាក់។
• មានកំហុសក្នុងការកំណត់លក្ខណ្ឌ។
• ការពន្យាពេល។

ដើម្បីជៀសវាង និងការពារពី SQL Injection អ្នកត្រូវតែ Filter រាល់ Input ទាំងអស់ដែលមានលើឹគេហទំព័រ។ ដោយ SQL Injection ជាការវាយប្រហារផ្តោតទៅលើ Database ដូច្នេះអ្នកគួរតែពិនិត្យមើល SQL Statement ទាំងអស់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។

Read More

ប្រភេទ​ចង្កៀងលើរថយន្ត

បច្ចេកវិទ្យានៅលើរថយន្ត មានការអភិវឌ្ឍឥតឈប់ឈរ មិនថាទាំងផ្នែកម៉ាស៊ីន ឬគ្រឿងបរិក្ខារខាងក្នុងឡើយ។ ក្នុងនោះផ្នែកចង្កៀងសម្រាប់បំភ្លឺផ្លូវ ក៏មានការវិវត្ត​ច្រើន​ដែរ ដោយសារ​មានការ​អភិវឌ្ឍ​តាម​សម័យ​កាល​រស់នៅ។

ខាងក្រោមនេះជាចង្កៀងរថយន្តទាំង ៦ ប្រភេទដែលមានប្រើប្រាស់មកដល់ពេលសព្វថ្ងៃនេះ ដោយវាមានសមត្ថភាពខុសគ្នា ហើយក៏ត្រូវបំពាក់លើរថយន្តប្រភេទខុសគ្នាដែរ៖

១. ចង្កៀង Halogen

ចង្កៀង Halogen មានផ្ទុកឧស្ម័ន ដែលភាគច្រើនវាជានីត្រូសែន និងអាកុង ហើយគេដាក់វានៅក្នុងកែវកញ្ចក់មួយដែលបិទជិត ជាមួយនឹងសរសៃឆ្មារ តង់ស្តែន ដែលកែវកញ្ចក់នោះអាចធន់នឹងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ខ្លាំងបាន។

នៅពេលដែលអំពូលទទួលចរន្តអគ្គិសនីចេញពីអាគុយមក វានឹងមកដុតកម្ដៅសរសៃឆ្មារ តង់ស្ដែននោះ ហើយវានឹងបញ្ចេញពន្លឺឡើង។ ចង្កៀង Halogen នេះត្រូវបានប្រើប្រាស់លើរថយន្តជាង ៨០ ភាគរយឯណោះក្នុងពិភពលោក ដោយសារតែតម្លៃរបស់វាថោក និងអាយុកាលវាប្រើបានយូរគួរសម អាចបានដល់ ១ ០០០ ម៉ោងសម្រាប់ចង្កៀង Halogen ប្រភេទល្អៗមួយចំនួន។ ប៉ុន្តែវាក៏មានគុណវិបត្តិមួយចំនួនដែរ ដែលធ្វើឲ្យចង្កៀងប្រភេទនេះ មិនសូវមានក្នុងរថយន្តស៊េរីថ្មី៖

• វាមិនសូវភ្លឺខ្លាំងដូចចង្កៀងដទៃទៀតទេ
• ពន្លឺវាងាយចាញ់នឹងសារធាតុនានា។ នៅពេលដែលយើងយកដៃទៅប៉ះនឹងគ្រាប់អំពូលផ្ទាល់ ជាតិខ្លាញ់នៅលើដៃរបស់យើងនឹងប្រឡាក់ជាប់លើកែវចង្កៀងនោះ ដែលធ្វើឲ្យវាក្ដៅងំយូរជាងធម្មតាធ្វើឲ្យអាយុកាលចង្កៀង Halogen ថយចុះ។
• វាស៊ីភ្លើងខ្លាំងជាងអំពូលធម្មតា ដោយសារវាត្រូវការថាមពលច្រើនដើម្បីដុតកម្ដៅ ហើយថាមពលទាំងនោះក៏មិនបានប្រើទាំងអស់ដែរ ធ្វើឲ្យវាស៊ីភ្លើងឥតប្រយោជន៍
• វាក៏មានបញ្ហាមួយទៀតដែរគឺ ពន្លឺអំពូលបែកខ្ញែក មិនភ្លឺឲ្យចំមុខផ្លូវ អាចធ្វើឲ្យការបើកបរមានភាពលំបាក។

២. ចង្កៀង HID

ចង្កៀង HID (High Intensity Discharge) ឬដែលយើងហៅថា Xenon នេះប្រើប្រាស់ការលាយបញ្ចូលនៃប្រភេទឧស្ម័នផ្សេងៗដូចគ្នា បូករួមជាមួយនឹងលោហធាតុកម្រ ដែលវាមានដំណើរការស្រដៀងនឹងចង្កៀងប្រភេទ Halogen ដែរ។ យ៉ាងណាមិញ ចង្កៀង HID មានអាយុកាលជាមធ្យមដល់ទៅជាង ២ ០០០ ម៉ោងឯណោះ ហើយវាក៏ស៊ីភ្លើងតិចជាងដែរ ដោយវាស៊ីខ្លាំងតែពេលចាប់ផ្ដើមបើកប៉ុណ្ណោះតែពេលវាដំណើរការហើយ វាស៊ីភ្លើងតិច។ គុណវិបត្តិធំបំផុតរបស់ចង្កៀង HID នេះ គឺវាមានតម្លៃថ្លៃ ពេលបើកត្រូវការរយៈពេលយូរ ដើម្បីឲ្យអំពូលភ្លឺពេញលេញ ហើយត្រូវការកញ្ចក់គជ់ (Projector) ដើម្បីដាក់ចង្កៀងនោះថែមទៀត។

៣. ចង្កៀង Bi-Xenon

ជាធម្មតារថយន្តដែលប្រើចង្កៀង HID ត្រូវប្រើចង្កៀង Halogen មួយទៀតដើម្បីបើកហ្វាព្រោះថា ចង្កៀង HID (Xenon) អាចប្រើបានសម្រាប់ភ្លើងកូត ដោយវាត្រូវការពេលច្រើនសម្រាប់បិទបើក ដូចនេះពេលចង់ញាក់ហ្វា ចង្កៀង HID មិនអាចដំណើរការបានដូចចិត្តឡើយ។ ប៉ុន្តែ ចង្កៀង Bi-Xenon ជាចង្កៀងប្រភេទ Xenon ដូចគ្នា ខុសត្រង់ថាវាមានប្រើសន្ទះបើកបិទ សម្រាប់កំណត់កម្ពស់ពន្លឺរបស់ចង្កៀងដើម្បីបង្កើតជាហ្វានឹងកូត។ ដូចនេះ នៅពេលចង់ញាក់ ឬប្ដូរមកភ្លើងហ្វា សន្ទះនៅក្នុងចង្កៀង Bi-Xenon នឹងធ្វើការបិទបើកដូចគម្របអ៊ីចឹង ដោយមិនចាំបាច់ឲ្យគ្រាប់អំពូលបិទបើកឡើយ។ ម៉្យាងទៀត ចង្កៀង Bi-Xenon ប្រើគ្រាប់អំពូលតែ ២ គ្រាប់ប៉ុណ្ណោះ ខុសពីចង្កៀង HID (Xenon) ធម្មតាដែលប្រើ ៤។ យ៉ាងណាមិញ គុណវិបត្តិមួយរបស់ ចង្កៀង Bi-Xenon គឺសន្ទះបិទបើកនោះអាចខូចខាត នឹងលែងដំណើរការ ធ្វើឲ្យយើងបិទ/បើក ហ្វា កូត មិនបាន។

៤. ចង្កៀង LED

ចង្កៀង LED (Light Emitting Diode) ជាចង្កៀង ដែលស៊ីភ្លើងតិចបំផុត ហើយមានអាយុកាលដល់ទៅជាង ៤០ ០០០ ម៉ោង។ ភាពភ្លឺរបស់វា ស្ថិតនៅចន្លោះកណ្ដាលរវាង ចង្កៀង Halogen និង HID ប៉ុន្តែចង្កៀង LED អាចបើកឆេះបានលឿនជាងចង្កៀង Halogen ២៥០ ដង គឺត្រូវការពេលតែ ១ មីលីវិនាទី តែប៉ុណ្ណោះ។ គុណសម្បត្តិមួយទៀត គឺចង្កៀង LED មានអំពូលតូចដែលអាចឲ្យអ្នករចនារថយន្ត អាចកែច្នៃក្បាលចង្កៀងមុខបានតាមចិត្តចង់។ ប៉ុន្តែគុណវិបត្តិដ៏ធំមួយរបស់ចង្កៀង LED គឺដោយសារតែវាតូចនឹងហើយ ដែលអាចធ្វើឲ្យកម្ដៅចេញពីអំពូលអាចបំផ្លាញខ្សែភ្លើង និងសៀគ្វីខាងក្នុងបាន។ ដូចនេះ ចង្កៀង LED ត្រូវការប្រព័ន្ធត្រជាក់ ដូចជាកង្ហារ និងធុងទឹក ដែលធ្វើឲ្យវាមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង។

៥. ចង្កៀង LED Matrix

ចង្កៀង LED Matrix គឺជាចង្កៀង LED ដែលអាចឲ្យអ្នកបើកបរបើកហ្វាចោលបាន ដោយវានឹងទម្លាក់ភ្លើងមកកូតវិញដោយខ្លួនឯង នៅពេលមានអ្នកបើកបរមកពីទិសផ្ទុយគ្នា និងបើកហ្វាពេញវិញនៅពេលដែលផ្លូវទូលាយល្អ ដោយសារវាមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដែលទាញយកទិន្នន័យមកពីកាមេរ៉ាខាងមុខរថយន្ត។ ស្វ័យប្រវត្តិកម្មរបស់ចង្កៀង LED Matrix នេះ ធ្វើឲ្យគេជាប់មាត់ហៅវាថា ចង្កៀងឆ្លាតវៃ (smart lights) ព្រោះវាមានប្រយោជន៍ច្រើន មិនធ្វើឲ្យចាំងភ្នែកអ្នកបើកបរមកពីទិសផ្ទុយគ្នា ហើយវាក៏ងាករេទៅតាមទិសដៅចង្កូតបាន ដោយការបិទបើកភ្លើងក្នុងមួយដុំៗ (Grid ឬក៏ Matrix) មិនចាំបាច់ត្រូវការម៉ូទ័រជំនួយដែរ ដែលក្នុងមួយដុំមានអំពូល LED ប្រហែល ២៥ គ្រាប់ឯណោះ។

៦. ចង្កៀង Laser

ចង្កៀង Laser ជាចង្កៀងសម្រាប់រថយន្តទំនើបផុតលេខ និងសម្រាប់អនាគត ដោយសារតែពន្លឺដ៏ខ្លាំងអស្ចារ្យរបស់វា ដោយស៊ីភ្លើងតិច ហើយមានរូបរាងតូចខ្លាំង។ តាមការប្រៀបធៀបជាមួយចង្កៀង LED បានបង្ហាញថា ចង្កៀង Laser ភ្លឺខ្លាំងជាង LED ដល់ទៅ ១ ០០០ ដង ហើយវាស៊ីភ្លើងតិចជាង LED ដល់ទៅពាក់កណ្ដាល ពេលប្រើក្នុងរយៈពេលស្មើគ្នា។ ដោយសារតែពន្លឺដ៏ខ្លាំងក្លារបស់វា អំពូល Laser មានរូបរាងតូចខ្លាំង ងាយស្រួលរចនាជារាងផ្សេងៗ ព្រោះថាបើគេធ្វើឲ្យចង្កៀង Laser មានទំហំធំ កម្រិតពន្លឺក៏រឹតតែខ្លាំង និងជះក្នុងផ្ទៃធំដែរអាចប៉ះពាល់ដល់អ្នកបើកបរឯទៀតបាន។ ម៉្យាងទៀត ចង្កៀង Laser ជាចង្កៀងឆ្លាតវៃ ដែលវានឹងដំណើរការដរាបណា តែអ្នកបើកបរបង្កើនល្បឿនចាប់ពី ៦០ គ.ម/ម៉ ទៅតែប៉ុណ្ណោះ ដូចនេះហើយការបើកបរក្នុងក្រុង ចង្កៀង Laser នឹងមិនដំណើរការប៉ះពាល់អ្នកបើកបរឡើយ។

ប្រភព៖ Mickgarage

Read More

សញ្ញា​ផ្សេងៗ​លើ​រថយន្ត​ ដែលគួរ​ដឹង​

មានដែលឆ្ងល់ទេ ភ្លើងតូចៗដែលមានរូបរាង និងពណ៌ផ្សេងគ្នានៅក្នុងកុងទ័ររថយន្តជា​សញ្ញាអ្វី? តាមពិតទៅ ក្រៅពីការផ្ដល់ព័ត៌មាននានា ទាក់ទងនឹងយានយន្ត​ ភ្លើងសញ្ញាទាំងនោះក៏អាចបង្ហាញ​ពី បញ្ហារបស់រថយន្តកំពុងតែមាននោះដែរ ដែលយើងមិនអាចមើលស្រាលបាន ព្រោះវាមិនត្រឹមតែអាចធ្វើឲ្យថ្លៃចំណាយក្នុងការជួសជុលកើនខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងអាចឲ្យយានយន្តដំណើរការមិនប្រក្រតី ហើយអាចបង្កជាគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗបានក្នុងពេលបើកបរ។

ភ្លើងសញ្ញាទាំង ១៥ ដែលបង្ហាញពីព័ត៌មាន និងបញ្ហា​លើ​រថយន្តមាន​ដូចជា៖

(A) WARNING SYMBOLS

• Warning symbols are normally in red. They indicate a potential problem or safety issue that should be checked by a professional.

១. សញ្ញាព្រមានពីសីតុណ្ហភាពម៉ាស៊ីន

• សញ្ញានេះមានន័យថា ទឹកស្អំម៉ាស៊ីនកំពុងតែឡើងកម្ដៅខ្លាំងហួសកម្រិត
• ប្រការគួរធ្វើ ៖ គួរបញ្ឈប់ការ​ធ្វើដំណើរ ហើយពន្លត់ម៉ាស៊ីន ដើម្បីឲ្យវាចុះត្រជាក់មកវិញ កុំឲ្យម៉ាស៊ីនខូចទាន់។

បើសិនជារថយន្តក្នុងប្រទេសត្រជាក់វិញ ពេលខ្លះសញ្ញាឲ្យដំណឹងពីសីតុណ្ហភាពម៉ាស៊ីននេះចេញពណ៌ ខៀវ ដែលបានន័យថា សីតុណ្ហភាពទឹកស្អំម៉ាស៊ីនត្រជាក់ពេក មិនអាចឲ្យម៉ាស៊ីនដំណើរការបានប្រក្រតី។ ប៉ុន្តែ ពេលបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនមួយសន្ទុះ ភ្លើងសញ្ញាឲ្យដំណឹងពីសីតុណ្ហភាពពណ៌ ខៀវនេះនឹងលោតបាត់ទៅវិញ ពេលម៉ាស៊ីនដំណើរការហើយមានសីតុណ្ហភាពក្ដៅល្មម។

២. សញ្ញាព្រមានពីសម្ពាធប្រេងម៉ាស៊ីនចុះទាប

• សញ្ញានេះមានន័យថា កម្រិតសម្ពាធប្រេងម៉ាស៊ីនមានការថយចុះ។
• ប្រការគួរធ្វើ ៖ ពេលសញ្ញានេះលោតឡើង វាអាចបណ្ដាលមកពីការអស់ប្រេងម៉ាស៊ីន ឬបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរណាមួយ។ បើសិនជា សញ្ញានេះលោតពេលកំពុងបើកបរ អ្នកគួររកកន្លែងសុវត្ថិភាព ហើយឈប់សិន ព្រោះបញ្ហាអាចបណ្ដាលឲ្យខូចម៉ាស៊ីនរថយន្ត។ ជំហានបន្ទាប់ គឺអ្នកត្រូវហៅជាងរថយន្តមកមើលថាតើវាមកពី កម្រិតប្រេងម៉ាស៊ីន ឬក៏មានបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរណាមួយ។

៣. សញ្ញាព្រមានពីភ្លើងអាគុយ

• សញ្ញានេះមានន័យថា ភ្លើងអាគុយខ្សោយខ្លាំង។
• ប្រការគួរធ្វើ ៖ អ្នកគួរបិទភ្លើងក្នុងរថយន្ត ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ម៉ាញ៉េ និងដកឆ្នាំងសាកចេញពីរន្ធភ្លើងឲ្យអស់ លើកលែងតែភ្លើងចង្កៀងមុខ ពេលអ្នកត្រូវបើកបរនៅពេលយប់ និងនៅកន្លែងងងឹត។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកមិនត្រូវពន្លត់ម៉ាស៊ីនឡើយ ដរាបណាអ្នកមិនទាន់ទៅដល់ជាងនោះ ព្រោះវាអាចដេរមិនឆេះ។

៤. សញ្ញាព្រមានពីហ្វ្រាំង

• សញ្ញានេះមានន័យថា អ្នកអាចនឹងភ្លេចដោះហ្វ្រាំងដៃ ឬក៏ខ្វះប្រេងហ្វ្រាំង ឬក៏មានបញ្ហាហ្វ្រាំងធ្ងន់ធ្ងរ។
• ប្រការគួរធ្វើ ៖ ប្រសិនបើពេលបើកបរភ្លើងសញ្ញានេះលោតភ្លឹបភ្លែត ប៉ុន្តែអ្នកគ្មានអារម្មណ៍ប្លែកក្នុងពេលជាន់ហ្វ្រាំងទេនោះ អ្នកអាចជិះទៅរកយានដ្ឋានបាន ប៉ុន្តែបើភ្លើងសញ្ញានេះភ្លឺជាប់តែម្ដង អ្នកគួរតែឈប់រថយន្ត ហើយហៅឡានស្ទូចមកយករថយន្តអ្នកទៅយានដ្ឋានហើយ។

៥. សញ្ញាព្រមានពីពោងសុវត្ថិភាព

• សញ្ញានេះមានន័យថា ពោងសុវត្ថិភាពមានបញ្ហា។
• សញ្ញានេះមានន័យថា ពោងសុវត្ថិភាពមានបញ្ហា។
• ប្រការគួរធ្វើ ៖ ត្រូវប្រញ៉ាប់យកទៅជាង ឲ្យគេឆែកមើល ព្រោះថាបើពោងសុវត្ថិភាពមានបញ្ហា វាអាចឲ្យពោងនេះគាំងមិនផ្ទុះពេលរថយន្តប៉ះទង្គិច ឬបុកនឹងអ្វីមួយ ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតបាន។

សញ្ញាព្រមានពីការមិនពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់

សញ្ញានេះមានន័យថា អ្នកបើកបរឬអ្នកដំណើរមិនបានពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់សុវត្ថិភាព។

ប្រការគួរធ្វើ៖ មិនមែនជារឿងលេងសើចឡើយ ព្រោះការពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់សុវត្ថិភាពក្នុងពលបើកបរ និងធ្វើដំណើរពិតជាសំខាន់ ដោយវានឹងការពារអ្នកពីការប៉ះទង្គិចធ្ងន់ធ្ងរ ពេលមានគ្រោះថ្នាក់កើតឡើង។ រាល់ពេលធ្វើដំណើរ មិនថាអ្នកបើកបរ ឬអ្នកដំណើរ អង្គុយកៅអីជួរណាក៏ដោយ គួរពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់សុវត្ថិភាពគ្រប់គ្នា គ្រប់ពេល។ រឿងពិតមួយទៀត សម្រាប់រថយន្តស៊េរីទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ន វាមានសេនស័រលើកៅអីអង្គុយដើម្បីចាប់យកទម្ងន់លើកៅអី ហើយសម្គាល់ថាមានអ្នកអង្គុយកៅអីនោះ។ បើអ្នកអង្គុយមិនពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់នោះទេ ក្នុងអំឡុងពេលបើកបរ រថយន្តនឹងបន្លឺសំឡេងរំខានរហូតទាល់តែអ្នកបើកបរបានដាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់សុវត្ថិភាព។

• • 
    Image via Safety Sign

(B) SAFETY SYMBOLS

• These symbols might appear as different colours in different cars and they should be looked at.

1. សញ្ញាព្រមានពីបញ្ហាម៉ាស៊ីន

សញ្ញានេះមានន័យថា ម៉ាស៊ីនរបស់អ្នកកំពុងមានបញ្ហា។

ប្រការគួរធ្វើ៖ សញ្ញានេះអាចលោតឡើង នៅពេលដែលមានបញ្ហាឆ្លងចរន្តអគ្គិសនីតូចតាច តែវាក៏អាចណ្ដាលមកពីបញ្ហាធំដុំដែរ ពេលយើងមិនមើលថែទាំ មិនយកទៅជាងយូរទៅ ម៉ាស៊ីននឹងលែងដំណើរការតែម្ដង ហើយថ្លៃជួសជុលទៀតសោត អាចប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្ដូរម៉ាស៊ីនរថយន្តថ្មីបាត់ទៅហើយ។ ប្រការល្អ នៅពេលដែលសញ្ញានេះលោតឡើងមក គួរប្រញ៉ាប់យកទៅជាងភ្លាមៗ។

២. សញ្ញាព្រមានប្រព័ន្ធទប់លំនឹង

សញ្ញានេះមានន័យថា រថយន្តរបស់អ្នកលែងមានលំនឹង ហើយអាចគ្រលែងបានគ្រប់ពេល។

ប្រការគួរធ្វើ៖ បើសិនជាវាលោតនៅពេលដែលអ្នកកំពុងបើកបរ រឿងល្អបំផុតដែលអ្នកគួរធ្វើគឺបន្ថយល្បឿន ដើម្បីតេស្តមើលថាភ្លើងសញ្ញានោះវានឹងរលត់ ហើយប្រព័ន្ធទប់លំនឹងនឹងដំណើរការវិញឬអត់។ បើសិនជាភ្លើងសញ្ញាព្រមានពប្រព័ន្ធទប់លំនឹងនេះនៅមិនបាត់ វាអាចបណ្ដាលមកពីបញ្ហារបស់ប្រព័ន្ធទប់លំនឹងផ្ទាល់តែម្ដង ដែលចាំបាច់ត្រូវជួសជុលជាប្រញ៉ាប់។

៣. សញ្ញាព្រមានពីប្រព័ន្ធ ABS

សញ្ញានេះមានន័យថា ប្រព័ន្ធហ្វ្រាំង ABS (Anti-lock Braking System) របស់អ្នកមានបញ្ហាហើយ។

ប្រការគួរធ្វើ៖ បើសិនជាវាលោតនៅពេលដែលអ្នកកំពុងបើកបរ មានន័យថាប្រព័ន្ធហ្វ្រាំង ABS របស់អ្នកមានបញ្ហាហើយវានឹងមិនដំណើរការឡើយ។ អ្នកនៅតែអាចជាន់ហ្វ្រាំងបានស៊ីដូចធម្មតា ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអ្នកជាន់ពេលប្រថុចញ៉ុច ហ្វ្រាំងរបស់អ្នកនឹងគាំងមិនអាចឲ្យចង្កូតរ៉េបាន ហើយអាចនឹងបណ្ដាលឲ្យរថយន្តអូសថែមទៀត ព្រោះ ABS មិនដំណើរការ។ ដំណោះស្រាយគឺយកទៅយានដ្ឋានជាបន្ទាន់។

៤. សញ្ញាព្រមានសម្ពាធខ្យល់កង់

សញ្ញានេះមានន័យថា កង់ណាមួយរបស់អ្នកមានខ្យល់តិច មិនគ្រប់គ្រាន់តាមស្ដង់ដារ (ធូរកង់)។

ប្រការគួរធ្វើ៖ អ្នកគួររកកន្លែងសប់កង់ឲ្យបានឆាប់ មិនគួរទុកចោលជិះដូចធម្មតាឡើយ ព្រោះវាអាចបណ្ដាលឲ្យខូចសម្បកកង់ ហើយការបើកបរមានភាពឃ្លេងឃ្លោង មិនដូចធម្មតា ថែមទាំងស៊ីសាំងជាងមុនទៀតផង។

៥. សញ្ញាព្រមានពីបញ្ហាដែកបញ្ឆេះ (សម្រាប់រថយន្តប្រើម៉ាស៊ូត)

សញ្ញានេះមានន័យថា ដែកបញ្ឆេះនៅក្នុងម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតកំពុងមានបញ្ហា។ ជាទូទៅ រថយន្តប្រើម៉ាស៊ូត ជាពិសេសនៅស្រុកត្រជាក់ វាពិបាកនឹងបញ្ឆេះ ដោយវាចាំបាច់ត្រូវមានដែកបញ្ឆេះ (Glow Plug) ជាជំនួយ។

ប្រការគួរធ្វើ៖ ជាធម្មតា ពេលម៉ាស៊ីនរថយន្តម៉ាស៊ូតចុះត្រជាក់ខ្លាំង សញ្ញានេះនឹងលោតឡើងមក ប៉ុន្តែវានឹងបាត់ទៅវិញនៅពេលបញ្ឆេះចោលមួយសន្ទុះ។ រឿងដែលធ្វើឲ្យសញ្ញានេះលោតភ្លឺមិនបាត់គឺប្រហែលមកពី Glow Plug ចាស់រេចរឹល ដល់អាយុកាលដែលត្រូវប្ដូរ។

សញ្ញាបើកភ្លើងហ្វា

សញ្ញានេះមានន័យថា រថយន្តរបស់អ្នកកំពុងបើកហ្វា (ភ្លើងភ្លឺខ្លាំង មើលបានឆ្ងាយ)។

៣. សញ្ញាបង្ហាញកម្រិតទឹកសម្រាប់លាងកញ្ចក់ជិតអស់

សញ្ញានេះមានន័យថា ទឹកបាញ់លាងកញ្ចក់ លាងចង្កៀងជិតអស់ហើយ។

ប្រការគួរធ្វើ៖ អាចបន្ថែមទឹក នៅខាងក្រោមគម្របមុខបាន ដោយលើធុងនោះមានរូប ដូចសញ្ញានេះអ៊ីចឹង (ធុងទឹកបាញ់កញ្ចក់)។

៤. សញ្ញាឲ្យចាក់សាំង

សញ្ញានេះមានន័យថា រថយន្តរបស់អ្នកត្រូវការចាក់សាំងហើយ។

ប្រការគួរធ្វើ៖ ជាធម្មតានៅក្បែរសញ្ញានេះ វាមានកុងទ័រតូចមួយទៀតសម្រាប់វាស់កម្រិតសាំង ដែលអក្សរ F (Full) បង្ហាញថាសាំងពេញ ឯ E (Empty) បង្ហាញថាសាំងក្បែរអស់ហើយ។ អ្នកត្រូវតែឈប់ចាក់សាំង ដើម្បីការពារកុំឲ្យរថយន្តរលត់ពេលធ្វើដំណើរ។

៥. សញ្ញាចង់ជួបជាង (រូបកូនសោ)

សញ្ញានេះមានន័យថា រថយន្តរបស់អ្នកត្រូវការកែថែទាំ។

ប្រការគួរធ្វើ៖ អ្នកគួរយករថយន្តរបស់អ្នកទៅយានដ្ឋានដើម្បីធ្វើការវិនិច្ឆ័យ រកកន្លែងខូចរបស់វា ជៀសវាងការទុកចោល មិនអើពើរយៈពេលយូរ ដែលនាំឲ្យការចំណាយលើការជួសជុលកើនឡើងខ្លាំង។

ប្រភព៖ Says

Read More

របៀប​គណនាប្រាក់ពន្ធលើ​ផ្ទះ និង​ដីធ្លី

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១១ រដ្ឋាភិបាលចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍លើច្បាប់ពន្ធលើអចលទ្រព្យ ដោយចាប់ផ្តើមប្រមូលពន្ធលើអចលនទ្រព្យទាំងអស់នៅតាមទីតាំងសំខាន់ៗ​នៅទូទាំងប្រទេស។ ខាងក្រោមនេះគឺជាព័ត៌មានចាំបាច់មួយចំនួនដែលអ្នកជាម្ចាស់អចលនទ្រព្យត្រូវធ្វើការស្វែងយល់ដើម្បីប្រាកដថាអចលទ្រព្យរបស់អ្នកជាប់ពន្ធ ឬមិនជាប់ពន្ធ។

តើអចលនទ្រព្យប្រភេទណាខ្លះត្រូវជាប់ពន្ធ?

យោងទៅតាមច្បាប់ពន្ធអចលនទ្រព្យកម្ពុជា ការប្រមូលពន្ធត្រូវអនុវត្តន៍ចំពោះអចលនទ្រព្យនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែនៅក្នុងជំហ៊ានដំបូងច្បាប់នេះបានកំណត់យកពន្ធលើអចលនទ្រព្យទាំងឡាយណាដែលស្ថិតនៅតាមតំបន់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រុង (ទីក្រុង) និងតំបន់រដ្ឋបាលថ្នាក់ខេត្ត (ទីរួមខេត្ត) ជាមុនសិនចំណែកតំបន់ផ្សេងទៀតដូចជាថ្នាក់ស្រុក និងទីជនបទមិនទាន់ជាប់ពន្ធនោះទេ។

អចលនទ្រព្យជាប់ពន្ធទាំងនេះអាចមានដូចជា៖ ដី ផ្ទះ និងសំណង់នានាដែលសាងសង់ភ្ជាប់ជាមួយដីនោះ។  ទោះយ៉ាងណាមានអចលន​ទ្រព្យមួយចំនួនត្រូវបានលើកលែងដោយមិនតម្រូវឲ្យបង់ពន្ធដែលមានដូចជា៖ ដីកសិកម្ម ដីកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ ដីកម្មសិទ្ធិរបស់ស្ថានទូត ដីកម្មសិទ្ធិរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល អង្គការសាសនា និងអង្គការសប្បុរសធម៌។

តើអចលនទ្រព្យមានតម្លៃប៉ុន្មានត្រូវជាប់ពន្ធ?

អចលនទ្រព្យជាប់ពន្ធលុះត្រាតែអចលនទ្រព្យនោះមានតម្លៃសរុបលើសពី១០០លានរៀល ​(២៥,០០០ដុល្លារ) ឡើងទៅ។

តើអ្នកណាជាអ្នកជាប់បន្ទុកបង់ពន្ធអចលនទ្រព្យ?

យោងទៅតាមច្បាប់អ្នកដែលជាប់បន្ទុកបង់ព​ន្ធគឺម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ឬអ្នកកាន់កាប់ឬអ្នកទទួលប្រយោជន៍ចុងក្រោយលើអចលនទ្រព្យជាប់ពន្ធ។

តើត្រូវបង់ពន្ធនៅឯណា?​

សម្រាប់អចលទ្រព្យនៅតាមខេត្តតម្រូវឲ្យបង់ពន្ធតាមសាខាពន្ធដារខេត្តប្រសិនបើអចល​នទ្រព្យស្ថិតក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញត្រូវបង់នៅសាខាពន្ធដារខណ្ឌដែលអចលនទ្រព្យនោះស្ថិតនៅ។ ជាទូទៅពន្ធអចលនទ្រព្យតម្រូវឲ្យបង់បានមុនបំណាច់ខែកញ្ញានៃឆ្នាំ​ដែលជាប់ពន្ធ។ ទាក់ទងនឹងការបង់ពន្ធនេះអ្នកបង់ពន្ធតម្រូវឲ្យដាក់លិខិតប្រកាសពន្ធ​ និងគណនាពន្ធដោយខ្លួនឯង។

ក្រៅពីការបង់ពន្ធតាមសាខាពន្ធដារម្ចាស់អចលនទ្រព្យក៏អាចបង់ពន្ធនៅតាមសាខាធនាគារដៃគូមួយចំនួនដូចជា៖ ធនាគារអេស៊ីលីដា ធនាគារវឌ្ឍនៈ ធនាគារកាណាឌីយ៉ាធនាគារ​ អេអិនហ្សិតរ៉ូយ៉ាល់ ឬធនាគារកម្ពុជាសាធារណៈ។

តើត្រូវគណនាប្រាក់ពន្ធដូចម្តេច?

យោងតាមប្រកាសរបស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចចុុះថ្ងៃទី០៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១១ បានបង្ហាញជារូមបន្តរួមមួួយ ក្នុងការគណនាប្រាក់ពន្ធដោយយកតម្លៃអចលនទ្រព្យ សរុបគុណឲ្យ៨០ភាគរយដកនឹង ១០០លានរៀលរួចគុណនឹង ០,១ ភាគរយ។

ឧទាហរណ៍៖ អ្នកមានដីទំហំ ១៥ម x ៣០ម ឬ ៤៥០ ម៉ែត្រការ៉េ ហើយនៅលើដីនោះមានផ្ទះល្វែងទំហំ ៥មx២០ម ឬ  ១០០​ម៉ែត្រការ៉េចំនួន២ជាន់។ បន្ទាប់ពីវាយតម្លៃ ឬផ្នែកលើតារាងតម្លៃរបស់ក្រសួងបង្ហាញថាដីក្នុងតំបន់នោះមានតម្លៃ៣០០​ដុល្លារ/ម៉ែត្រការ៉េ ផ្ទះល្វែងជាន់ផ្ទាល់ដីមានតម្លៃ២៥០​ដុល្លារ/ម៉ែត្រការ៉េ ផ្ទះជាន់ទីមួយមានតម្លៃ២០០​ដុល្លារ/ម៉ែត្រការ៉េ​ និងជាន់ទី២មានតម្លៃ១៧០ដុល្លារ/ម៉ែត្រការ៉េ។

សូម​មើលរបៀបគណនា៖

• - តម្លៃដីសរុប គឺ ៤៥០ x ៣០០ ដុល្លារ = ១៣៥,០០០ ដុល្លារ
• - ផ្ទះជាន់ផ្ទាល់ដី គឺ ១០០ x ២៥០ ដុល្លារ = ២៥,០០០​ ដុល្លារ
• - ផ្ទះជាន់ទី១ គឺ ១០០ x ២០០ ដុល្លារ = ២០,០០០ ដុល្លារ
• - ផ្ទះជាន់ទី ២ គឺ ១០០ x  ១៧០ ដុល្លារ = ១៧,០០០ ដុល្លារ

យើងបានតម្លៃអចលនទ្រព្យសរុប = ១៣៥,០០០ + ២៥,០០០ + ២០,០០០ + ១៧,០០០ = ១៩៧,០០០ ដុល្លារ

ប្រាក់ពន្ធត្រូវបង់គឺ  (១៩៧,០០០ ដុល្លារ x ៨០% - ២៥,០០០ ដុល្លារ) x ០,១% = ១៣២,៦ ដុល្លារ

ដូចនេះ ប្រាក់ពន្ធដែលអ្នកត្រូវបង់គឺ ១៣២,៦ ដុល្លារ ឬ ៥៣០,៤០០ រៀល។

តើអាចដឹងពីតម្លៃអចលនទ្រព្យដោយរបៀបណា?​

ការកំណត់តម្លៃអចលនទ្រព្យត្រូវធ្វើដោយអនុគណៈកម្មការវាយតម្លៃអចលនទ្រព្យ ដោយផ្នែកទៅលើ តម្លៃជាក់ស្តែងលើទីផ្សារ។​​ ចំពោះការកំណត់តម្លៃដី និងតម្លៃអគារ ឬផ្ទះ ក្រសួងមានចេញជាតា រាងតម្លៃទៅតាមទីតាំង ឬតំបន់ផ្សេងៗគ្នាដែលបានបិទផ្សាយនៅតាមសាខាពន្ធដារខេត្ត និងខណ្ឌ។ ក្រៅពីនេះក៏មានការចុះត្រួតពិនិត្យ និងវាស់វែងលើអចលនទ្រព្យដោយផ្ទាល់ ពីគណៈកម្មការវាយតម្លៃអលនទ្រព្យ។

ប្រសិនបើអចលន​ទ្រព្យនោះមានទាំងដី​ និងអគារសង់ភ្ជាប់ជាមួយគ្នាអចលនទ្រព្យនោះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលថា ជាអចលនទ្រព្យតែមួយ​​ ហើយតម្លៃអចលនទ្រព្យសរុបបាន មកពីបូកបញ្ចូលគ្នារវាងតម្លៃ ដីសរុប និងតម្លៃអគារសរុប។ ប៉ុន្តែសម្រាប់អចលនទ្រព្យស្ថិតនៅលើទីតាំងផ្សេងគ្នាត្រូវរាប់បញ្ចូលជា អចលនទ្រព្យផ្សេងគ្នា និងត្រូវធ្វើ លិខិតប្រកាសពន្ធដាច់ពីគ្នា។

តើត្រូវមានឯកសារអ្វីខ្លះនៅពេលចុះបញ្ជីបង់ពន្ធអចលនទ្រព្យ?

ឯកសារសំខាន់ៗដែលត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយនៅពេលចុះបញ្ជីបង់ពន្ធអចលនទ្រព្យមានដូចជា៖ ឯកសារថតចម្លងដែលបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណរួមមាន អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណខ្មែរ សំបុត្របញ្ជក់កំណើត ឬលិខិតឆ្លងដែនសម្រាប់ជនបទេស លិខិតបញ្ជាក់ពីទីលំនៅដូចជាសៀវភៅគ្រួសារ ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើ អចលនទ្រព្យ ប្លង់រឹង ឬឯកសារផ្សេងទៀត ដែលបញ្ជាក់ពីកម្មសិទ្ធិកាន់កាប់អចលនទ្រព្យ ចេញដោយអជ្ញាធរឃុំ/សង្កាត់ស្របច្បាប់។

តើអ្វីជាប័ណ្ណសម្គាល់ការបង់ពន្ធអចលនទ្រព្យ?

ប័ណ្ណសំគាល់ការបង់ពន្ធអចលនទ្រព្យជាកាតសម្គាល់អចលនទ្រព្យមួយដែលបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណ និងបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានលម្អិតនៃអចលនទ្រព្យ។ កាតនេះមានសុពលភាព ជានិច្ចមិនថាអចលនទ្រព្យនោះត្រូវបានទិញលក់ ឬដូរម្ចាស់កាន់កាប់ក៏ដោយ។​

ប័ណ្ណសម្គាល់អចលនទ្រព្យការបង់ពន្ធអចលនទ្រព្យបង្កើតឡើងដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការបង់ពន្ធឲ្យកាន់តែមានភាពងាយស្រួលដោយសារម្ចាស់អចលនទ្រព្យអាចបង់ពន្ធតាមសាខាពន្ធដាមួយណាក៏បាន ហើយពន្ធនោះនឹងចូលទៅកាន់សាខាពន្ធដែលអចលនទ្រព្យនោះស្ថិតនៅ។

តើបច្ចុប្បន្ននេះយើងអាចបង់ពន្ធតាមប្រព័ន្ធអនឡាញបានដែរឬទេ?​

នៅពេលអនាគតការបង់ពន្ធនឹងកាន់តែងាយស្រួល នាយកដ្ឋានពន្ធដារនឹងដាក់ឲ្យមានការប្រើប្រាស់ការបង់ពន្ធតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (E-payment) ដែលជួយសម្រួលដល់ម្ចាស់អចលនទ្រព្យថែមទៀតមិនថានៅទីណាប្រទេសណាក៏ពួកគេនៅតែអាចបង់ពន្ធបាន៕

Read More

តិចនិក ៧ ចំណុច​ ជួយ​ឲ្យ​​ម៉ាស៊ីន​ iPhone ដើរ​លឿន​ជាង​មុន

១.កំណត់​ការ​លោត​សារ Notification:

មិន​​ត្រូវ​ឲ្យ​ App មាន​លើ​ឧបករណ៍ លោត Notification ទាំង​អស់​នោះ​ឡើយ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​អ្នក​គួរ​ទម្លាប់​បើក​តែ​សម្រាប់​កម្មវិធី-ហ្គេម​ដែល​ចាំ​បាច់​ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះ​ការ​លោត​សារ​ជូន​ដំណឹង​ច្រើន​ក្នុង​ពេល​តែ​មួយ ជា​កត្តា​ចាំ​បាច់​ដំបូង​ដែល​អ្នក​ត្រូវ​កែសម្រួល។

• -ចូល​ទៅ Settings
• -អូស​យក​ពាក្យ Noftications
• -រើស​យក App ណា​ដែល​អ្នក​ចង់​ Turn Off។

២.កុំ​ភ្លេច Update ទៅ iOS ជំនាន់​ក្រោយ:

ល្បឿន​រអាក់រអួល​ខ្លះ​ក៏​ទាក់ទង​មក​ពី Bugs ដែល​ត្រូវ​ទទួល​ការ​កែ​កំហុស​ឆ្គង​ក្នុង​ជំនាន់ iOS ចុង​ក្រោយ ដើម្បី Update បាន​សូម​ចូល​ទៅ Settings > General > Software Update រង់ចាំ​ការ​បញ្ជាក់​ប្រាប់​តាម​ជំហាន​នីមួយៗ។

៣.ត្រួតពិនិត្យ​ទំហំ​អង្គ​ផ្ទុក:

ពិសេស​សម្រាប់​អ្នក​ប្រើ iPhone ទំហំ 16GB ត្រូវ​ត្រួតពិនិត្យ​ពី​ទំហំ​អង្គ​ចងចាំ​នៅ​សល់​ជា​ប្រចាំ ក៏​ដូច​ជា​លុប​ឯកសារ​មិន​ចាំ​បាច់​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា​រូបភាព វីដេអូ ឬ App មិន​ប្រើប្រាស់។ ដើម្បី​ឆែក​សូម​ចូល​ទៅ​កាន់ Settings > General > iPhone Storage។

៤.សម្អាត History និង Cookies:

ប្រើប្រាស់​កាន់​ឆ្នាំ​មិន​ធ្លាប់​សម្អាត Cookies លើ Safari ចោល​ម្តង ក៏​អាច​បង្ក​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​ល្បឿន​ម៉ាស៊ីន​និង​អង្គ​ផ្ទុក ព្រោះ​ឯកសារ​លើ​អ៊ីនធឺណិត​មាន​ដូច​ជា​រូបភាព ឬ​មុខងារ​ Website ណា​មួយ រមែង​រក្សា​ទុក​ក្នុង Cache នៃ​ឧបករណ៍​របស់​យើង។ ងាយស្រួល​សម្អាត​ត្រង់​ចំណុច​នេះ ដោយ​ត្រឹម​ចូល​ទៅ Settings > Safari រើស​យក Clear History and Website Data។

៥.បិទ​មុខងារ Background App Refresh:

ជា​មុខងារ​ឲ្យ​កម្មវិធី​ណា​មួយ​ក្នុង Background បន្ត​ដំណើរការ ថ្វី​បើ​អ្នក​ចេញ​មក​ខាង​ក្រៅ​លើ Homscreen ក៏​ដោយ ពោល​ជា​ផល​មិន​ល្អ​សម្រាប់​ដំណើរការ​ម៉ាស៊ីន ចំណុច​នេះ​ហើយ​អ្នក​គួរ​បិទ​ចោល​មុខងារ​មិន​សំខាន់​មួយ​នេះ។ ចូល​ទៅ Settings > General រើស​យក Turn Off លើ​មុខងារ Background App Refresh។

៦.ប្តូរ​ថ្ម​ថ្មី:

វដ្ត​សាក​នៃ​ថ្ម​មួយ​គ្រាប់​មាន​ការ​កំណត់​ទៅ​តាម​រយៈ​ពេល​ដែល​អ្នក​ប្រើ ម្ល៉ោះ​ហើយ​បើ​ថ្ម​មិន​សូវ​កាន់ ក៏​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ម៉ាស៊ីន​ដើរ​យឺត​បាន​ដូច​គ្នា។ ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ថ្ម​ថ្មី មាន​តម្លៃ​ខ្ពស់​ទាប​ទៅ​តាម​ម៉ាស៊ីន ឬ​អាច​ឆែក​មើល​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​តាម​រយៈ​មុខងារ​សាកល្បង Battery Health ក្នុង Settings ដឹង​ពី​ទំហំ​ផ្ទុក​អតិបរមា​ខាង​ក្នុង​ថ្ម បើ​ភាគរយ​កាន់​តែ​ទាប​កាន់​តែ​កំពុង​ចុះ​អន់​ថយ លាយ​ឡំ​ការ​ឆែក​មើល​កម្មវិធី​ដែល​ស៊ី​ថ្ម​ខ្លាំង​បំផុត។

៧.Restore ម៉ាស៊ីន​ថ្មី:

ជា​មធ្យោបាយ​ចុង​ក្រោយ ប៉ុន្តែ​ទាមទារ​ពេលវេលា​ក្នុង​ការ​ចម្លង​ចេញ​ចូល​ទិន្នន័យ​ក្នុង​ម៉ាស៊ីន (ចូល​ក្នុង PC ឬ​លើ iCloud) មុន​ពេល Restore តាម​រយៈ​កម្មវិធី iTunes លើ​កុំព្យូទ័រ។

Read More